Το Συνέδριο για την Ελληνική Διασπορά του SEESOX

seesox-diapsora-HQΤο Συνέδριο για την Ελληνική Διασπορά “Homeland‒diaspora relations in flux” οργανώθηκε από το Greek Diaspora Project του SEESOX (South East European Studies at Oxford) και έλαβε χώρα στις 22 και 23 Ιουνίου, στο Κολλέγιο St Antony’s του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Στο συνέδριο συμμετείχαν ενεργά ακαδημαϊκοί και επαγγελματίες από όλον τον κόσμο, και είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν πάνω στο ζήτημα της σχέσης μεταξύ της πατρίδας και της διασποράς.

Το Greek Diaspora Project του SEESOX ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια, με στόχο να εξερευνήσει τη σχέση της Ελλάδας και της διασποράς της μέσα στο τρέχον πλαίσιο της οικονομικής κρίσης και των μελλοντικών εξελίξεων. Σε γενικές γραμμές, το εγχείρημα χρησιμοποιεί ιστορική, διεπιστημονική και συγκριτική προσέγγιση για να ερευνήσει το πώς η ελληνική διασπορά μπορεί να επηρεάσει την πολιτική και οικονομική μεταμόρφωση της Ελλάδας, καθώς και το πώς η ελληνική πολιτεία, οικονομία και κοινωνία αλληλεπιδρούν με τη διασπορά.

Βίντεο του Νίκου Σταμπουλόπουλου, Ιδρυτή και Καλλιτεχνικού Διευθυντή της New Diaspora

Το Συνέδριο για την Ελληνική Διασπορά είχε σκοπό να καταπιαστεί πιο συγκεκριμένα με το γενικό ερώτημα του project. Εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, η οποία έχει γίνει κομβικό γεγονός στην ιστορία της χώρας, η φύση και ο ρόλος της ελληνικής διασποράς έχουν επαναπροσδιοριστεί. Η ελληνική διασπορά έχει ιστορικά επιδείξει υψηλό βαθμό προσανατολισμού προς την πατρίδα, και έχει συμβάλει σημαντικά στην οικονομική, πολιτική και κοινωνική εξέλιξη της Ελλάδας. Οπότε, συνδέοντας αυτή την αντίληψη με την οικονομική κρίση που μαστίζει την Ελλάδα, το συνέδριο αποσκοπούσε στο να απαντήσει σε ερωτήματα όπως το “πώς διαμορφώνεται η αλληλεξάρτηση μεταξύ της Ελλάδας και των διασπορικών κοινοτήτων στο σημερινό πλαίσιο και σε συνάρτηση με την κρίση;”, αλλά και διερευνητικές ερωτήσεις, όπως “Σε ποιο βαθμό οι Έλληνες εξωτερικού είναι πρόθυμοι και ικανοί να συμβάλουν στην επίλυση της κρίσης και, κυρίως, στην μακροπρόθεσμη μετεξέλιξη της Ελλάδας;”.

Κι έτσι, περιληπτικά, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ο κύριος στόχος του συνεδρίου ήταν να εξερευνήσει τον αντίκτυπο των ελληνικών διασπορικών κοινοτήτων στην πορεία της πατρίδας τους, μέσα από αλληλεπιδράσεις στους τομείς της οικονομίας, της πολιτικής, της φιλανθρωπίας και του κοινωνικοπολιτισμικού πεδίου.

Photo by Susan Taylor

Οι ομιλητές και διοργανωτές του Συνεδρίου για την Ελληνική Διασπορά “Homeland-diaspora relations in flux”. Φωτογραφία της Susan Taylor.

Διασπορά και πολιτικά κόμματα

Ένα σημαντικό θέμα που συζητήθηκε και αναλύθηκε στη διάρκεια του συνεδρίου ήταν ο τρόπος με τον οποίο οι πολιτικές ελίτ στην Ελλάδα προσέγγισαν την ελληνική διασπορά στην περίοδο που ακολούθησε την κρίση του 2009. Η παρουσίαση αυτή έγινε από τον Όθωνα Αναστασάκη (Διευθυντή του SEESOX) και τη Φωτεινή Καλαντζή (ερευνήτρια του SEESOX), και επικεντρώθηκε στις τοποθετήσεις των πολιτικών κομμάτων πάνω στο ζήτημα της διασποράς την περίοδο 2009-2017. Ως γενικό σχόλιο, διαπιστώθηκε ότι τα πολιτικά κόμματα της Ελλάδας επιστρατεύουν τα μέλη της διασποράς όχι μόνο ως ψηφοφόρους, αλλά και ως “ακτιβιστές, συλλέκτες χρηματοδοτήσεων, μοχλούς πολιτικής πίεσης, υποψηφίους, επηρεαστές της κοινής γνώμης εξ αποστάσεως, καθώς και σύμβολα στο μήνυμα της πολιτικής καμπάνιας τους”. Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στη σύγκριση της σχέσης πολιτικών κομμάτων με Έλληνες του εξωτερικού, πριν και κατά τη διάρκεια της κρίσης. Παρόλο που τα ευρήματα δεν είναι οριστικά, η παρουσίαση κατέληξε σε κάποια προσωρινά συμπεράσματα.

Σε αντίθεση με την αρχική υπόθεση, η συχνότητα των συζητήσεων για περαιτέρω αλληλεπίδραση με τη διασπορά δεν αυξήθηκε στα χρόνια της κρίσης. Ωστόσο, τα θέματα που συζητήθηκαν γύρω από το θέμα της διασποράς επεκτάθηκαν περισσότερο μετά το 2009, με τα κόμματα να δίνουν έμφαση στους τρόπους με τους οποίους η διασπορά θα μπορούσε να ενισχύσει το θετικό προφίλ της Ελλάδας στο εξωτερικό, σε μια εποχή πολύ αρνητικής δημοσιότητας. Ένα άλλο επαναλαμβανόμενο και διχαστικό ζήτημα στο ελληνικό κοινοβούλιο σχετικά με τη διασπορά είναι το δικαίωμα των Ελλήνων στο εξωτερικό να ψηφίζουν: η Νέα Δημοκρατία είναι το κόμμα που πιέζει περισσότερο να επιτραπεί στους Έλληνες εξωτερικού να ψηφίζουν. Ταυτόχρονα, ο Σύριζα δεν αντιτίθεται στην παροχή του δικαιώματος ψήφου στους Έλληνες στο εξωτερικό, αλλά τονίζει την ανάγκη μιας δίκαιης διαδικασίας και ίσης εκπροσώπησης όλων των κομμάτων που θα ανταγωνιστούν για την ψήφο των Ελλήνων στο εξωτερικό.

Dr. Foteini Kalantzi, A.G. Leventis Research Officer, SEESOX

Η Δρ. Φωτεινή Καλαντζή, Ερευνήτρια του Ιδρύματος Λεβέντη, SEESOX. Φωτογραφία της Susan Taylor.

Άλλα θέματα της διασποράς που απασχολούν τα πολιτικά κόμματα και συζητούνται συχνά στο ελληνικό κοινοβούλιο είναι οι πολιτιστικοί δεσμοί μεταξύ πατρίδας και διασποράς, με τη συζήτηση της ελληνικής γλώσσας στο επίκεντρο. Στα πλαίσια του συνεδρίου, αυτό περιλάμβανε μια συζήτηση για τα σχολεία της ελληνικής ομογένειας και τους πόρους που χρειάζονται για να τα κρατήσουν σε λειτουργία.

Επιπλέον, η παρουσίαση έδειξε ότι δεν υπάρχουν σημαντικές ιδεολογικές διαφορές μεταξύ των κομμάτων όταν πρόκειται για τη διασπορά. Ωστόσο, παρά την ρητορική υπέρ της διασποράς από τα κόμματα, η ουσιαστική νομοθέτηση ως τώρα είναι ανύπαρκτη.

“Συνολικά, παρατηρούμε μια πιο χρηστική και συναλλακτική προσέγγιση προς τις διασπορικές κοινότητες σε ad hoc βάση, χωρίς ένα πιο ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο”, ανέφεραν οι Αναστασάκης και Καλαντζή.

Othon Anastasakis, Director of SEESOX. Photo by Susan Taylor.

Othon Anastasakis, Director of SEESOX. Photo by Susan Taylor.

Διασπορά και brain-drain

Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα που συζητήθηκε στο συνέδριο ήταν το θέμα της “διαρροής εγκεφάλων” (brain drain). Αυτό αναφέρεται στη μετανάστευση υποσχόμενων νέων από την Ελλάδα σε άλλες χώρες, για να αναζητήσουν καλύτερες ευκαιρίες ώστε να αξιοποιήσουν τα ταλέντα τους. Το συνέδριο κάλυψε θέματα όπως η μετανάστευση φοιτητών από την Ελλάδα στο Ηνωμένο Βασίλειο, προκειμένου να κατανοηθούν οι φιλοδοξίες τους και οι παράγοντες λήψης αποφάσεων. Στο συνέδριο συζητήθηκε το ότι λόγω της κρίσης προέκυψε έλλειψη θέσεων εργασίας με προοπτική σταδιοδρομίας, γεγονός που με τη σειρά του κατέστησε την Ελλάδα μη ελκυστικό προορισμό για άτομα που θέλουν να εφαρμόσουν τις ικανότητες τους στον χώρο εργασίας.

Η Αναστασία Καφέ και ο Μανώλης Πραντσινάκης (SEESOX, Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης) παρουσίασαν μερικά προκαταρκτικά συμπεράσματα από μία πρωτότυπη έρευνα με τίτλο “Χαρτογράφηση της Ελληνικής Διασποράς”. Σε αυτό το ερευνητικό έργο, ένα από τα κύρια σημεία που παρουσιάστηκαν ήταν ότι οι περισσότεροι νέοι Έλληνες μετανάστες ήρθαν στο Λονδίνο με μεγάλες προσδοκίες για αναζήτηση καλύτερων προοπτικών απασχόλησης, και στις περισσότερες περιπτώσεις τα κατάφεραν. Σύμφωνα με την έρευνα, διαπιστώθηκε ότι μόνο το 5,3% των Ελλήνων στο Λονδίνο σχεδιάζει επιστροφή στην Ελλάδα μέσα στα επόμενα τρία χρόνια και ότι το 17% θα το επιθυμούσε, αλλά αισθάνεται ότι δεν θα μπορέσει να επιδιώξει αυτή την επιθυμία. Η πλειοψηφία (66%) σκοπεύει να παραμείνει στο Ηνωμένο Βασίλειο βραχυπρόθεσμα. Όσον αφορά τα πιο μακροπρόθεσμα σχέδια, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων (70%) επεσήμανε ότι θα επιθυμούσε να επιστρέψει στην Ελλάδα κάποια στιγμή στο μέλλον. Τέλος, το 81% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι επιθυμούν το δικαίωμα ψήφου ενώ διαμένουν εκτός Ελλάδας.

της Νάνσυ Ανδριοπούλου
Ακόλουθος Τύπου
Πρεσβεία της Ελλάδας στο Λονδίνο

Το SEESOX συνδιοργανώνει την εκδήλωση “Συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού στο πολιτικό γίγνεσθαι” στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, τη Δευτέρα 29 Οκτωβρίου, 18:00-20:30. Για κράτηση θέσης, παρακαλώ κάνετε εγγραφή μέσω του συνδέσμου: https://greekdiaspora.eventbrite.co.uk

Kalypso Nicolaidis, Professor of International Relations at the University of Oxford; Nikolaos Stampoulopoulos, Founder of New Diaspora; Dimitris Kraniotis, Ark4Art; Effie Kyrtata, Reload Greece.

Η Καλυψώ Νικολαΐδη, Καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, μαζί με τους: Νίκο Σταμπουλόπουλο, New Diaspora, Δημήτρη Κρανιώτη, Ark4Art, και Έφη Κυρτάτα, Reload Greece. Φωτογραφία της Susan Taylor.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.