Έρευνα για τους νέους Έλληνες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό

neurons-dandelion

Τι πιστεύουν οι νέοι Έλληνες που έφυγαν πρόσφατα στο εξωτερικό σχετικά με τα αίτια της κρίσης; Πώς βλέπουν τους θεσμούς της ελληνικής πολιτείας, τα μείζονα θέματα και τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα; Ποιοι ήταν οι κύριοι λόγοι που τους ώθησαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους, και ποια θα θεωρούσαν επαρκή κίνητρα για τον επαναπατρισμό τους; Τι τους λείπει περισσότερο από την Ελλάδα, και ποια είναι η γνώμη τους όσον αφορά το ζήτημα του δικαιώματος τους να ψηφίζουν από τον τόπο διαμονής τους;

Η Kapa Research είναι μια από τις μεγαλύτερες ελληνικές εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον χώρο των ερευνών αγοράς και των ερευνών κοινής γνώμης. Πριν από μερικές μέρες δημοσίευσε μια εκτεταμένη έρευνα πάνω στο τι σκέφτονται οι νέοι Έλληνες (ηλικίας 17 έως 39 ετών) σε μια ποικιλία οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών ζητημάτων. Η ανάλυση που αφορά τους νέους Έλληνες που κατοικούν στην Ελλάδα είναι συγκριτική, αφού η ίδια έρευνα είχε διεξαχθεί το 2010, στο ξεκίνημα της ελληνικής κρίσης.

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη την έρευνα εδώ. Κάποια από τα κυριότερα ευρήματα της που επικεντρώνουν στους νέους Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό είναι τα παρακάτω:

Screen Shot 2018-09-17 at 20.21.48

Σε σύγκριση με ένα συντριπτικό 74% το 2010, μόλις 39% των νέων Ελλήνων θα σκέφτονταν να μεταναστεύσουν στο εξωτερικό σήμερα. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί ως σημάδι αυξανόμενης σταθερότητας στην ελληνική οικονομία, αλλά θα μπορούσε επίσης να σημαίνει ότι η αγορά εργασίας στο εξωτερικό (ιδίως εντός ΕΕ) δεν είναι πια αυτή που ήταν πριν από οκτώ χρόνια. Επιπλέον, πολλοί από τους υψηλά καταρτισμένους και μορφωμένους νέους Έλληνες έχουν φύγει ήδη, οπότε εκείνοι που έμειναν στην Ελλάδα είτε δεν είναι τόσο ανταγωνιστικοί για τα διεθνή δεδομένα, είτε έχουν σταθερή απασχόληση και είναι λιγότερο διατεθειμένοι να αναζητήσουν εργασία στο εξωτερικό. Ή ενδεχομένως η έξοδος μισού εκατομμυρίου Ελλήνων κατά τη διάρκεια της κρίσης να συνέβαλε στο να καταρριφθούν κάποιοι από τους δημοφιλείς μύθους στην Ελλάδα σχετικά με το πόσο υπέροχες είναι όλες οι πτυχές της ζωής στο εξωτερικό. Ακούγοντας τις ιστορίες των φίλων τους που έφυγαν, όλο και λιγότεροι νέοι Έλληνες ενθαρρύνονται να αποφασίσουν να εγκαταλείψουν τη χώρα.

Τα κυριότερα συναισθήματα των νέων Ελλήνων που έχουν ήδη φύγει στο εξωτερικό είναι πολύ διαφορετικά από εκείνα που οι νέοι Έλληνες στην Ελλάδα βιώνουν σήμερα, ή που βίωναν το 2010:

Ηρεμία 38%    (14% σήμερα | 6% το 2010)
Κούραση 22%    (23% | 6%)
Πίστη 8%    (8% | 4%)
Καλοζωία 8%    (1% | 1%)
Ενθουσιασμός 8%    (3% | 2%)
Απογοήτευση 8%    (34% | 43%)
Φόβος 3%    (6% | 16%)
Δυσπιστία 3%    (10% | 13%)

KR 2018 002

Όσον αφορά στους λόγους που προκάλεσαν αυτό το τεράστιο κύμα εξόδου, η έλλειψη αξιοκρατίας, καθώς και η νοοτροπία και η διαφθορά στην Ελλάδα φαίνεται να επηρέασαν περισσότερο την απόφαση για μετανάστευση σε σχέση με την οικονομική ύφεση, τις περικοπές μισθών και την ανεργία.

Στους επιπλέον λόγους συμπεριλαμβάνονται: οι προσωπικοί/οικογενειακοί λόγοι (12%), η απόκτηση εργασιακής εμπειρίας στο εξωτερικό (11%), το εχθρικό περιβάλλον προς την επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα (10%), και το καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα στη χώρα διαμονής (8%).

KR 2018 003

Προχωρώντας στο τι θα κινητοποιούσε εκείνους που έφυγαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, φαίνεται να υπάρχει ένας συνδυασμός από επαγγελματικούς/πρακτικούς και προσωπικούς/συναισθηματικούς λόγους. Η ανάγκη να βρίσκονται κοντά σε οικογένεια και φίλους πιάνει υψηλή βαθμολογία (38%), ενώ ένας στους 5 ερωτηθέντες απάντησε ότι δεν επιθυμεί να επιστρέψει μόνιμα στην Ελλάδα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ερωτώμενοι πού θα ήθελαν να ζουν σε 10 χρόνια από τώρα, 45% των νέων Ελλήνων εξωτερικού επέλεξε την Ελλάδα, ενώ 44% επέλεξε διεθνείς προορισμούς (36% Ευρώπη, 5% ΗΠΑ/Καναδάς, 1% Ασία, 1% Ωκεανία, 1% Λατινική Αμερική και 0% Αφρική). Οι νέοι Έλληνες που ζουν στην Ελλάδα επέλεξαν την Ελλάδα σε ποσοστό 73%, με μόνο 23% από αυτούς να επιθυμούν να ζουν στο εξωτερικό σε μια δεκαετία από σήμερα (15% Ευρώπη, 6% ΗΠΑ/Καναδάς).

Η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα είναι άλλος ένα κομβικό ζήτημα για τους Έλληνες που κατοικούν στο εξωτερικό. Συνολικά 40% απάντησαν ότι ενδιαφέρονται να αναπτύξουν κάποιου είδους επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα (15% ναι + 25% μάλλον ναι), ενώ 57% υπήρξαν αρνητικοί απέναντι στην ιδέα (25% όχι + 33% μάλλον όχι). 

Ερωτώμενοι σε ποιον τομέα θα ήθελαν να δραστηριοποιηθεί η επιχείρηση τους, οι απαντήσεις που έδωσαν συμπεριλαμβάνουν τον τουρισμό/πολιτισμό (26%), τις επικοινωνίες/νέες τεχνολογίες (20%), την ενέργεια/ανανεώσιμες πηγές (9%), το εμπόριο (7%), τις κατασκευές (7%), τη μαζική εστίαση/διασκέδαση (6%), τον αγροτικό τομέα (6%), την εκπαίδευση (4%), τις μεταφορές (1%), την αγορά ακινήτων (1%), και άλλους τομείς (13%).

KR 2018 004

Οι οικονομικής φύσης δεσμοί με την οικογένεια παραπέμπουν σε συνήθειες προηγούμενων μεταναστευτικών ρευμάτων, με σχεδόν τους μισούς από τους ερωτηθέντες (43%) να παραδέχονται ότι συχνά στέλνουν εμβάσματα στους δικούς τους. Καθώς η ελληνική κρίση χτύπησε πολλές μικρομεσαίες οικογένειες που είχαν εκτεθεί σε δάνεια τα οποία δεν μπορούσαν πλέον να αποπληρώσουν, αυτό το στοιχείο δεν προκαλεί καμία έκπληξη.

KR 2018 005

Η οικογένεια είναι το νούμερο ένα αίτιο νοσταλγίας επίσης, με τους φίλους να έρχονται δεύτεροι με σημαντική διαφορά.

Όταν ρωτήθηκαν πόσο συχνά ενημερώνονται για την επικαιρότητα στην Ελλάδα, το 69% απάντησε “σχεδόν κάθε μέρα”, το 20% μία φορά την εβδομάδα περίπου, το 4% μια φορά το μήνα περίπου, το 6% λιγότερο συχνά και μόλις το 1% απάντησε “ποτέ”. Περιττό να αναφέρουμε ότι το διαδίκτυο είναι βασιλιάς των τρόπων επικοινωνίας με την Ελλάδα: το 65% χρησιμοποιεί Facebook Messenger, το 51% Skype, το 49% Whatsapp, το 46% Viber, το 45% επικοινωνεί μέσω δραστηριότητας στα social media (Facebook, Twitter, κλπ), και το 20% επικοινωνεί μέσω email. 46% των ερωτηθέντων επικοινωνούν και μέσω συμβατικής κλήσης από σταθερό ή κινητό.

Η συντριπτική πλειοψηφία επισκέπτεται την Ελλάδα σχετικά συχνά, με 63% των ερωτηθέντων να επισκέπτονται την πατρίδα τους τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο, και το 17% μία φορά τον χρόνο. Συνολικά, ένα 16% επισκέπτεται την Ελλάδα λιγότερο συχνά (8% μία φορά στα δύο χρόνια, 3% μία φορά στα πέντε χρόνια και 5% λιγότερο συχνά). Σε 4% ανέρχεται το ποσοστό όσων ισχυρίζονται ότι δεν έχουν επισκεφτεί ποτέ την Ελλάδα από τότε που έφυγαν (αν και κάποιοι από αυτούς μπορεί να έχουν μεταναστεύσει σχετικά πρόσφατα στο εξωτερικό).

KR 2018 006

Τι ήταν αυτό που προκάλεσε την ελληνική κρίση όμως; Αυτό εξακολουθεί να είναι ένα θέμα έντονης αντιπαράθεσης στην Ελλάδα, ωστόσο η διαφθορά φαίνεται να έρχεται πρώτη για τους νέους Έλληνες εξωτερικού, χωρίς καν σοβαρό ανταγωνισμό. Η κυβερνητική κακοδιαχείριση και σπατάλη ακολουθούν, με μόλις ένα 20% των ερωτηθέντων να επιρρίπτουν ευθύνες στον καταναλωτισμό των πολιτών. Ακόμα λιγότεροι είναι εκείνοι που αποδίδουν τα αίτια της κρίσης σε εξωτερικούς παράγοντες (Ευρωζώνη, καπιταλισμός, διεθνής οικονομική κρίση του 2008, εκδικητική στάση δανειστών ή παγκοσμιοποίηση).

Οι απαντήσεις των νέων Ελλήνων που ζουν στην Ελλάδα δεν διαφέρουν πολύ σε ποσοστά ή προτεραιότητες.

KR 2018 007

Στραμμένοι προς το άμεσο μέλλον, οι περισσότεροι νέοι Έλληνες εξωτερικού νιώθουν ότι αυτά που προέχουν να γίνουν θα έπρεπε να σχετίζονται με οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα. Η εξωτερική πολιτική και η εθνικιστική ατζέντα σημειώνουν χαμηλό σκορ, με μόλις 7% των ερωτηθέντων να θεωρούν ότι το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ είναι πραγματικά σημαντικό, συγκριτικά με την αντιμετώπιση της διαφθοράς, την ανεργία, την κοινωνική πρόνοια, τις επενδύσεις, κλπ.

Οι νέοι Έλληνες που κατοικούν εντός Ελλάδας βάζουν πρώτη τη δημιουργία θέσεων εργασίας (44%), τοποθετώντας τρίτο το ζήτημα της διαφθοράς (36%), ενώ το “μακεδονικό” σημειώνει υπερδιπλάσια ποσοστά (17%), σε σύγκριση με τις απαντήσεις των εκτός Ελλάδας ερωτηθέντων.

KR 2018 008

Σε σχέση με τους νέους Έλληνες που ζουν στην Ελλάδα, εκείνοι που ζουν στο εξωτερικό βλέπουν πιο θετικά την ΕΕ ως θεσμό. Ωστόσο, το 29% από αυτούς παραμένουν σκεπτικιστές, κι αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αν αναλογιστεί κανείς ότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι Έλληνες “νεομετανάστες” κατοικούν εντός συνόρων της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου).

KR 2018 010

Όταν όμως πρόκειται για την εμπιστοσύνη απέναντι στους θεσμούς της ελληνικής πολιτείας, τα τραύματα της πολιτικής κρίσης που συνέπεσε με την οικονομική παραμένουν ανοιχτά. Μόλις ένα σοκαριστικά χαμηλό 4% εμπιστεύεται τα πολιτικά κόμματα πια, με τα ΜΜΕ να πιάνουν ποσοστό 8%. Τα νούμερα στο γράφημα που αφορά του νέους Έλληνες εντός Ελλάδας δεν διαφέρουν πολύ, με τα ΜΜΕ (7%) και τα πολιτικά κόμματα (4%) να πιάνουν πάτο.

Πιο συγκεκριμένα, όταν ρωτήθηκαν ποιο πολιτικό κόμμα πιστεύουν ότι είναι πιο κοντά στους νέους, οι απαντήσεις που δώθηκαν ήταν οι εξής:

Ιούνιος 2010: ΠΑΣΟΚ 9%, ΣΥΡΙΖΑ 6%, ΝΔ 4%, KKE 4%, ΛΑΟΣ 2%, άλλο 1%, ΔΓ/ΔΑ 2%, κανένα 72%

Σεπτέμβριος 2018: ΣΥΡΙΖΑ 19%, ΝΔ 13%, ΧΑ 8%, KKE 5%, ΚΙΝΑΛ 4%, Ποτάμι 3%, ΑΝΕΛ 2%, Ένωση Κεντρώων 2%, άλλο 4%, κανένα 40%

Νέοι Έλληνες εξωτερικού: ΣΥΡΙΖΑ 16%, ΝΔ 10%, Ποτάμι 9%, ΧΑ 4%, KKE 3%, ΚΙΝΑΛ 2%, ΑΝΕΛ 1%, Ένωση Κεντρώων 1%, άλλο 2%, κανένα 52%

Μπορούν να βγουν μερικά πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα εδώ, καθώς πολλά στερεότυπα που αφορούν τις πολιτικές θέσεις των Ελλήνων εξωτερικού καταρρέουν θεαματικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά που γίνεται τέτοια δημοσκόπηση εκτός Ελλάδας.

KR 2018 012

Τα ποσοστά συμμετοχής στην εκλογική διαδικασία είναι εντυπωσιακά υψηλά για τους νέους Έλληνες εξωτερικού, καθώς εξακολουθεί να μην υπάρχει τρόπος για αυτούς να ψηφίσουν από τον τόπο διαμονής τους (με εξαίρεση τις ευρωεκλογές). Καταρρίπτεται λοιπόν κι ο μύθος που θέλει τους Έλληνες εξωτερικού να μη νοιάζονται πλέον για τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα τους…

KR 2018 013

Χωρίς εκπλήξεις το ζήτημα της ψήφου Ελλήνων εξωτερικού από τον τόπο διαμονής τους. Το 87% συμφωνεί ότι πρέπει να μπορούν να ψηφίζουν, και μόνο ένα 10% θεωρεί ότι δεν πρέπει.

KR 2018 014

Όταν όμως διατυπώνεται το ερώτημα για το ποιοι θα έπρεπε να έχουν το δικαίωμα να ψηφίζουν στις ελληνικές εκλογές, περίπου το ένα τρίτο των ερωτηθέντων απάντησαν “όλοι”, ενώ τα δύο τρίτα απάντησαν ότι θα έπρεπε να υπάρχουν κάποια κριτήρια επιλογής. Επισημαίνουμε ότι η έρευνα επικεντρώνει σε νέους Έλληνες που έφυγαν σχετικά πρόσφατα στο εξωτερικό. Οι απαντήσεις από παλαιότερους ή/και δεύτερης και τρίτης γενιάς Έλληνες μετανάστες πιθανόν να διαφέρουν σημαντικά σ’ αυτό το θέμα.

KR 2018 015

Σε μία τελευταία ερώτηση που μοιάζει με παγίδα, το 52% των νέων Ελλήνων που κατοικούν στο εξωτερικό λέει ότι θα υποστήριζαν (σε κάποιον βαθμό) ένα κόμμα “Ελλήνων εξωτερικού”. Το 40% εμφανίζεται αρνητικό σ’ αυτή την ιδέα, που δεν έχει συζητηθεί σοβαρά ως τώρα ούτε εντός ούτε εκτός Ελλάδας. Είναι περιττό να επισημάνουμε ότι ένα τέτοιο κόμμα δεν θα σήμαινε τίποτα χωρίς κάποια συγκεκριμένη πολιτική ατζέντα και μια θέση στο πολιτικό φάσμα. Ανάλογα με το πόσο δεξιά ή αριστερά θα βρίσκεται διαφορετικοί άνθρωποι θα είχαν την τάση να το υποστηρίξουν, ενίοτε όχι και τόσο παθιασμένα, αφού ενδέχεται να προτιμούν κάποιο ανταγωνιστικό κόμμα με έδρα την Ελλάδα.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.